Каталог Артыкулаў

Главная » Статьи » Артыкулы

2 Урок. Глыбоччына ў Старажытную эпоху
2 Урок. Глыбоччына ў Старажытную эпоху



                     Каменны век       

Бронзавы век

Жалезны век

палеаліт

мезаліт

неаліт

 

 

24 тыс.г. да н.э. – 10 тыс.г.да н.э.

9 --5тыс.г.да н.э.

5 --  п.2тыс.г.да н.э.

1800 -- 700г. да н.э.

700г.да н.э. – 500г.н.э.


1) Археалагічныя даследванні Глыбоччыны.

Паходжаннем продкаў, таямнічымі помнікамі іх жыцця дапытлівы чалавечы розум зацікавіўся ўжо даўно. Старажытны перыяд гісторыі Глыбоччыны вывучаўся археолагамі па рэчавых гістарычных крыніцах.

Археалагічныя даследванні Глыбоцкага краю ў розны гістарычны час праводзілі  Ф.В. Пакроўскі (к. 19 ст.), А. і У. Галубовічы, Я. Н. Драздовіч (к.1930-х гадоў), Л.В.Аляксееў (1950-ыя г.), Г.В. Штыхаў (1960-ыя г.), А. Р. Мітрафанаў, В.Я. Папкоў (1970-ыя г.),Э.М.Зайкоўскі (1980-ыя г.),Л.У. Дучыц, А.В. Квяткоўская, А.М. Мядзведзеў (2000-ыя г.) На тэрыторыі Прыдзвіння ў старажытны час існавала некалькі археалагічных культур.

Археалагічная культура – гэта агульнасць археалагічных помнікаў, што існавалі на акрэсленай тэрыторыі прыкладна ў адзін час і падобныя па сваёй матэрыяльнай культуры, але істотна адрозніваюцца ад адначасовых помнікаў суседніх абласцей. Помнікі, якія аб’ядноўваюцца ў адну археалагічную культуру, могуць адрознівацца ад іншыхформай, арнаментацыяй і ўпрыгожаннем посуду, асаблівасцямі пахавальнага абраду, тыпамі прылад працы, гаспадарчай дзейнасці і інш.

2) Каменны век (35 – 2 тыс. гадоў дан.э.)

Каля 14 тыс. гадоў назад поўнач Беларусі вызвалілася ад апошняга ледавіка. Зямля пакрылася азёрамі і лясамі. Тэрыторыю Сярэдняга Падзвіння чалавек пачаў засяляць ў эпоху мезаліту (9—5 тыс. гадоў да н.э.) – сярэднім каменным веку. На тэрыторыі Глыбоцкага раёна стаянкі (рэшткі паселішчаў) эпохі мезаліту не вывучаліся, але каля вёскі Надазер’е Пліскага сельсавета выяўлены крамянёвы мезалітычны наканечнік.

        У эпоху неаліту (5 –п. 2 тыс. да н.э.) ўзніклі земляробства і жывёлагадоўля, насельніцтва вырошчвала пшаніцу, ячмень, проса, лён, а таксама вырабляла гліняны посуд. Былі прыручаны каровы, свінні, козы, авечкі. У грамадскіх адносінах існавала развітае мацярынска-радавое грамадства. Рэлігія існавала ў выглядзе татэмізму – веры ў кроўную сувязь з пэўнымі жывёламі ці раслінамі. Пакланяліся ў той час і камяням (дадатак 1).

На Глыбоччыне  да эпохі неаліту належаць тры стаянкі ў наваколлі в. Пліса. Яны былі адкрыты археолагам Э.М. Зайкоўскім у 1980—1982 гг. На першай стаянцы,якая знаходзілася за 0,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі на краі надпоймавай тэрасы возера Пліса, выяўлена 50 крамянёвых прылад працы і кераміка з дамешкамі тоўчаных ракавін.

Фрагменты  посуду  аздоблены насечкамі, дробным шнуром, глыбокімі ямкамі, адбіткамі грабеньчыка і нахіленай палачкі.

На другой стаянцы каля вёскі Пліса знойдзены крамянёвыя прылады працы, абломак рамбічнага наканечніка стралы, кераміка.

Па меркаванні археолагаў,  выяўленныя рэчы датуюцца 2-й паловай 3 тыс. да н.э. і належаць да нарвенскай археалагічнай культуры. 

У гэты час у заходнюю частку Падзвіння і вярхоўі Віліі з Прыбалтыкі прасунуліся плямёны культуры грабеньчата-ямкавай керамікі.

На мяжы III і II тысячагоддзяў да н.э. на тэрыторыі ад Волгіда Рэйна пашырылася культура шнуравой керамікі або баявых сякер. Пад яе ўплывам склалася паўночнабеларуская культура с характэрным аздабленнем посуду пры дапамозе шнура. Для гэтай культуры характэрны прылады працы з рога і косці, вастрадонны і пласкадонны посуд, касцяныя і бурштынавыя ўпрыгожванні.

1.jpg

Важнай крыніцай для вывучэння духоўнага свету старажытнага насельніцтва можа служыць арнамент на кераміцы. 

З усіх мясцовых археалагічных культур паўночнабеларуская вызначаецца найбольш багатым арнаментам. Магчыма, некаторыя з малюнкаў – сімвалы са старажытнай міфалогіі, знакі сонца, агню, жыцця. У арнаменце адлюстроўваліся паняцці аб геаметрыі і  арыфметыцы. Іх стваральнікі не былі пазбаўлены пачуцця гармоніі і сіметрыі. Многія элементы ўзораў дажылі ў народным мастацтве да нашых дзён.

     3) Бронзавы век.

З першай паловы 2 тыс. на поўначы Беларусі пачаўся бронзавы век. Людзі навучыліся здабываць медзь і волава, пераплаўляць іх у бронзу.З бронзы рабілі прылады працы і упрыгожанні. У Падзвінні бронзавы век пачаўся значна пазней, чым у паўднёвых абласцях. 


4)  Жалезны век.

2.jpg

Пераход да вытворчасці вырабаў з жалеза быў буйным пераваротам, значна ўмацаваў чалавецтва перад прыродай. Жалезныя вырабы на поўначы Беларусі распаўсюдзіліся ў другой палове I тыс. да н.э., а ў шырокі ўжытак увайшлі толькі незадоўга да нашай эры.

Аб прыродных радовішчах балотнай руды на Глыбоччыне сведчаць назвы вёсак Рудакова, Руднікі, Рудніца. Жалезныя прылады працы садзейнічалі далейшаму развіццю земляробства. Разам з жывёлагадоўляй гэта забяспечвала атрыманне дадатковага прадукту і ўзнікненне маёмаснай няроўнасці. У сувязі з гэтым пачалі ўзнікаць узброенныя сутыкненні і людзі сталі ўмацоўваць свае паселішчы. Асноўным тыпам паселішчаў ў раннім жалезным веку становацца гарадзішчы, ўмацаваныя землянымі валамі, равамі і драўлянымі агароджамі. Звычайна яны ўзводзіліся на высокіх узгорках сярод балот або на берагах рэк і азёр. На Глыбоччыне паселішчы жалезнага веку вядомы пад назвамі Гарадок, Гарадзец, Замак, Дварэц, Акоп, Царкавішча і інш. На тэрыторыі раёна выяўлены восем гарадзішчаў ранняга жалезнага веку: ў в.Зарубіна, Галубічы, Латыгаль, Шыпы, Шчаўкуны, Запруддзе, Падгаі, Псуя.

Мяркуючы па фрагментах керамікі, гарадзішчы былі заселены плямёнамі днепрадзвінскай культуры і культуры штрыхаванай керамікі. Тэрыторыя Глыбоччыны была памежнай зонай гэтых культур. Па этнічнай прыналежнасці вучоныя лічаць іх балцкімі.

Днепрадзвінцы будавалі доўгія жытлы слупавой канструкцыі, дзе было некалькі памяшканняў з каменнымі агнішчамі, а пазней сталі будаваць невялікія хаты зрубнай і слупавой  канструкцыі, карысталіся касцянымі наканечнікамі коп’яў і стрэл, шыламі і шпількамі, жалезнымі і бронзавымі сякерамі, жалезнымі нажамі і сярпамі, насілі бронзавыя упрыгожанні – шпількі, шыйныя грыўны, падвескі, пярсцёнкі, бранзалеты.

Ольга Макаровна0002.tif

Матэрыялы раскопак, якія праводзіў у 1998 г. А.М. Мядзведзеў дазволілі вучонаму зраібіць выснову, што гарадзішча каля Запруддзя адносіцца да насельніцтва днепра-дзвінскай культуры і датуецца ў межах Iтыс.да н.э. – III-IVст.ст. н.э.

Меркаванні па  гісторыі насельніцтва Глыбоччыны ў старажытную эпоху выказаны некалькімі вучонымі-даследчыкамі пры супастаўленні даденых мовазнаўства, тапанімікі, гідранімікі, этнагарафіі з археалагічным матэрыялам.

 

Парады юнаму даследчыку

Помнікі археалогіі -- каштоўнейшая крыніца ведаў аб жыцці  далёкіх продкаў, нашай гісторыі, якую трэба зберагчы.

Калі ў час сельскагаспадарчых, будаўнічых работ або пры іншых абставінах будуць выяўлены паселішчы, могільнікі, прылады працы трэба падаць звесткі ў аддзел культуры райвыканкама. Нельга самавольна праводзіць раскопкі. Праведзеныя не спецыялістамі раскопкі могуць беззваротна знішчыць помнік, пазбавіць гістарычную навуку каштоўных звестак. 


Категория: Артыкулы | Добавил: evgeniy_cherkes (18.02.2014)
Просмотров: 624 | Рейтинг: 0.0/0
Всего комментариев: 0
Имя *:
Email *:
Код *:
Форма ўвахода
Катэгорыі раздзела
Артыкулы [91]
Карысныя рэсурсы



Міністэрства культуры
Рэспублікі Беларусь



Нацыянальная бібліятэка
Беларусі



Турызм у Беларусі


  Глыбоцкі раённы выканаўчы камітэт



Віртуальны тур па музеях Глыбоччыны



Дзень беларускага пісьменства

Пошук


Надвор'e у Глыбокім

Статыстыка

Aнлайн yсяго: 1
Гасцей: 1
Карыстальнікаў: 0